تحلیل فقهی حقوقی ماده 265 از لایحه مجازات اسلامی در بیان حکم استفاده از مسکر
142 بازدید
تاریخ ارائه : 4/13/2013 7:43:00 AM
موضوع: حقوق

چکیده :

در حرمت عمل شراب خواری شبهه ای وجود ندارد. چنانچه سنت و اجماع فقهاء  نیز بر این حرمت صحه گذاشته و حرمت این عمل از ضروریات اسلام به شمار آمده است . و حتی از برخی از روایات این حقیقت بدست می آید که ، حرمت شرب خمر در جمیع شرایع و ادیان الهی ثابت بوده و اختصاص به دین اسلام ندارد.

قانون گذار در ماده 165 از قانون مجازات اسلامی مصوب 1370 و در راستای بیان حکم کیفری شرب خمر ، به این مطلب اشاره می کند که :

« خوردن مسکر موجب حد است اعم از آنکه کم باشد یا زیاد ، مست کند یا نکند ، خالص یا مخلوط باشد به حدی که آن را از مسکر بودن خارج نکند ...»

ابهامی که در ماده فوق الذکر وجود داشت ، مسئله استفاده از واژه خوردن بود  به این معنا که آیا اگر مسکر جنبه تزریقی و یا  تدخینی داشته باشد  از مصادیق مسکر است که موجب حد است ؟ و یا صرفا منحصر به تناول است . آنگونه که در لسان روایات و کلام فقهاء از واژه ( تناول ) استفاده شده است ؟

مقنن ، در ماده 265 از لایحه مجازات اسلامی تلاش نموده است که به این ابهام پایان بخشیده و به شکل ذیل ، و با استفاده از واژه (مصرف ) سؤال را پاسخ دهد.

« مصرف مسکر از قبیل خوردن ، تزریق و تدخین آن کم باشد یا زیاد ، جامد باشد یا مایع ، مست کند یا نکند ، خالص باشد یا مخلوط به گونه ای که آن را از مسکر بودن خارج نکند مستوجب حد است.»

همانگونه که آشکار است ، استفاده از کلمه ( مصرف ) مبین این معناست که مقنن هر نحو از مصرف مسکر را اعم از شرب ، تزریق و تدخین را جرم قلمداد نموده است . و نهایتا مرتکب را مستوجب مجازات حدی می داند .

و این در حالی است که روایات بیان شده از سوی اهل بیت عصمت و طهارت (ع) و کلمات اصحاب و فقهاء ، مؤید تعبیر مصرف مسکر و این نحو از شمول ، نیست . و به نظر می رسد . با توجه به اینکه مجازات بیان شده ،  مجازات حدی باشد در توسعه شمول حکم ، احتیاط در تضییق است .

نوشتار حاضر تلاشی است علمی در راستای تبیین این نظر که بکارگیری عنوان مصرف مسکر ، مناسب به نظر نرسیده و بلکه مؤید فقهی نیز ندارد . و تعبیر شرب خمر آن گونه که مشهور در لسان روایات و کلام اصحاب است و البته در قانون مجازات فعلی (مصوب 1370) نیز ، تعبیر حد مسکر بکار برده شده است . و در ابتدای ماده 165 از قانون بیان شده ، از لفظ خوردن مسکر نیز بهره جسته شده است . مناسب تر به نظر می رسد .

کلید واژه ها :

شرب ، مصرف ، تناول ، حد ، مسکر